Jumelagebezoek aan Breda, de Nassaustad bij uitstek, op 29 oktober 2017
door Dr. Henri Vannoppen

1. 50 jaar heemkundevereniging ‘Op die Dungen’
Sinds 2000 onderhouden het Erfgoedhuis Kortenberg, de Gidsenbond Dijleland en Heemkunde Vlaams-Brabant een jumelage met de heemkundevereniging ‘ Op die Dunghen’ in Nederland. Al vele mooie uitwisselingsbezoeken zijn tot stand gekomen. Deze heemkring bestaat dit jaar 50 jaar (1967-2017) en wil ons als topper een bezoek aanbieden aan Breda, de Nassaustad bij uitstek. Breda is historisch gezien de bakermat van het Nederlandse Koninklijk Huis.

2. Koffie en Maaskantse Broeder
Met 47 vertrokken we uit Midden-Brabant naar Noord-Brabant. Om 10u kwamen we aan op het Kloosterplein in Breda (bij het Holland Casino). We werden er opgewacht door erevoorzitter Harrie Maas en oud-voorzitter en nu bestuurslid Cor Schakenraad. Vandaar was het een korte wandeling naar het Begijnhof voor ontvangst met koffie en ‘Maaskantse Broeder’, een lekkernij van Den Dungen-Maaskantje. Daar maakten we ook kennis met de nieuwe voorzitter Jaap Claerhoudt. Met 50 waren we volledig.

3. Het begijnhof van Breda
Na een powerpoint-presentatie door de beheerder van het Begijnhof over de historische ontwikkeling van het complex volgt de rondleiding met het bezoek aan het de Begijnhofkerk. Het Begijnhof van Breda werd opgericht in 1267 door Hendrik, Heer van Breda. In 1531 verhuisde het Begijnhof naar de Catharinastraat. Bij het 16de eeuwse Begijnhof vinden we het Catharinakerkje en de woning van de bewaarder. De laatste begijn overleed in 1990. In 2017 viert men het 750-jarig bestaan van de instelling.

4. De Grote Kerk, een Brabants topmonument
In de ontvangstruimte van het Begijnhof kregen we ook de nodige uitleg en een film over de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Breda, ook de Grote Kerk genoemd, één van de vier Brabantse topmonumenten. De Grote Kerk werd gebouwd tussen 1410 en 1547. Het is een kruisbasiliek, opgetrokken in Brabantse gotiek. De kerk is sinds 1637 protestants.
Zeer bijzonder is de Prinsenkapel met het bladgoud plafond, waar de voorvaderen van het Nederlandse Koninklijke Huis liggen begraven. Ze werd gebouwd in de periode 1520-1525 in opdracht van Graaf Hendrik III van Nassau-Breda. Men vindt er het praalgraf van Engelbrecht II van Nassau. In de kerk vinden we ook de graven van Jan II en Jan III van Polanen, heren van Breda.

5. Diner in Humphrey’s
Om 12u30 volgde het lekkere diner in Humphrey’s. Voor iedereen was er Italiaanse pomodori-soep. Daarna was er keuze tussen vlees-en visgerecht.
Het vleesgerecht was mixed grill: een spies met biefstuk, Black Angus burger (rundsvlees uit het oosten van Schotland of uit de V.S.), varkenshaas, spek en scharrelkipfilet, champignons, paprika, ui en aioli (knoflooksaus)
Het visgerecht was snoekbaars met spaghetti nero (zwarte pasta met inkt van inktvis), spinazie en een paprikasaus. Bij het hoofgerecht worden ook frietjes, salades en appelcompote geserveerd.

6. Het Baroniemonument, Valkenberg, ‘Vuile Jan’ en de katholieke kathedraal
In de namiddag volgde een korte wandeling met gids vanaf het VVV-kantoor aan de Willemstraat nr. 17. Het monument van de Baronie van Breda gaf de verbanden weer tussen de Heren van Breda en de Nederlandse Koninklijke Familie en de dorpen, die deel uitmaakten van het Land van Breda met hun wapenschild. We wandelden door het Park Valkenberg, aangelegd door de Nassau’s, naar het kasteel van Breda, waar de Nassau’s zetelden. Het was versierd met beelden van helden uit de Oudheid. Het beeld van de god Hercules is in Breda gekend als ‘Vuile Jan’, een verzamelplaats voor de jongeren. We wandelden naar de Onze Lieve Vrouwekerk in Brabantse gotiek, nu een protestantse kerk, en vervolgens naar de Sint- Antonius van Paduakerk, de katholieke kathedraal van Breda, een Waterstaatkerk.

7. Het kasteel van Breda
Het eindpunt was het kasteel van Breda met zijn verdedigingstorens. Dit complex is sinds 1828 de Koninklijke Militaire Academie. in 1128 stond hier reeds een burcht. Graaf Hendrik III van Nassau gaf in 1534 de opdracht aan architect Thomas Vincidor de Bologna om de oncomfortabele burcht om te
vormen tot een luisterrijk renaissancekasteel.

8. Naar de Meerberg te Teteringen
Vanuit Breda vertrokken we naar de Meerberg in Teteringen. Na een drankje
werd de broodmaaltijd genuttigd. Voorzitter Jaap Claerhoudt van ‘Op die Dunghen’ overhandigde het nieuwe schitterende boek ‘Dorp tussen behoud en verandering. Den Dungen 1967-2017’ aan Dr. Henri Vannoppen en aan Willy Vander Velden, de basisleggers van deze jumelage in Vlaams-Brabant. Dr. Henri Vannoppen, voorzitter van het Erfgoedhuis Kortenberg, dankte het bestuur van Op die Dungen en nodigde hen uit om volgend jaar België te bezoeken. Hij wees er ook op dat pastoor Joannes-Henricus De Backer van Kwerps, de pastoor, die in 1897 de Sint-Petruskerk herbouwde, op 20 februari 1920 in Teteringen overleed. Hij verbleef als rustend pastoor in Breda.